به نام خدا

علل مسائل انضباطی

علل مسائل انضباطی می تواند در چند طبقه باشد.

1-     علل معلم ساخته

2-     علل دانش آموز ساخته

3-     3- مختلط و یا ترکیبی

علل معلم ساخته

معلم با رعایت نکردن موارد زیر می تواند در بی نظمی دخیل باشد:

• طعنه و کنایه زدن به دانش آموزان
• بی توجهی به سوالات معقول
• حساسیت به مسائل خاص دانش آوزان مانند لکنت زبان و یا عدم تحمل افرادی که دچار مشکل خاصی هستند.
• عدم ثبات در رفتار
• تبعیض
• خشونت در کلاس و عدم رعایت ادب در برخورد با دانش آموزان مانند توهین و بی احترامی کردن
• تهدید به نمره کم
• بدگویی از دانش آموزان در حضور جمع
• مطرح کردن مشکلات و گرفتاری های شخصی خود برای شاگردان
• داشتن لهجه خاص
• مشکلات تکلمی و زبانی معلم
• عدم آشنایی معلم با اصول یادگیری
• بی نظمی در فعالیت های کلاسی(با تلفن صحبت کردن، هنگام درس با اولیاء دانش آموز صحبت کردن و..)

علل دانش آموز ساخته

ü      رفتارهای تهاجمی(قاپیدن اشیاء- مشت زدن- هل دادن- لگد زدن- انداختن وسایل دیگران)

ü      رفتارهای حرکتی:بلند شدن از جای خود- راه رفتن در کلاس – جابجا کردن میزها – دویدن در کلاس

ü      رفتارهایی که تولید صدا می کنند: سوت زدن- ورق زدن کتاب – کوبیدن روی میز

ü      رفتارهای مربوط به تغییر جهت: بیرون و ÷شت سر را نگاه کردن

ü      رفتارهای عصبی و جسمی : ناخن جویدن – مداد جویدن-......

ü      رفتارهای قدرت طلبانه: انجام ندان تکالیف – تقلید نقش و صدای معلم – مسخره کردن دیگران

ü      بی اعتنایی : بی توجهی به دستورات معلم هنگام درس

ü      وضعیت بدنی : بد نشستن – کج نشستن ...

ü      رفتارهای کلامی نابجا : آواز خواندن – جیغ کشیدن – بلند خندیدن

چند راهکار  با استفاده از اصول تغییر رفتار

طرح های تک آزمودنی: هدف این طرح ها پیدا کردن یک رابطه تابعی بین متغیر مستقل و وابسته است.

متغیر مستقل در این جا همان روش تغییر رفتاراست.

متغیر وابسته همان چیزی است که می خواهیم به آن برسیم. یعنی اگر رفتار خواندن و مطالعه دانش آموز از طریق توجه معلم افزایش پیدا می کند می توان آن را در یک  طرح درمانی به صورت زیر گنجاند:

A1 – B1 – A2 – B2 - ……

رفتار اولیه و آماج  A1=                                آزمایش متغیر مستقل در جهت اثر بخشی و برگشت به مرحله اول= A2

متغیر مستقل= B1                                        ارائه مجدد متغیر مستقل = B2  

روش های افزایش رفتار مطلوب

1-   روش تقویت مثبت: این روش در زندگی روزانه ما بسیار کاربرد دارد. معلمی که با جایزه دادن نمره و یا هر چیز دیگری رفتار درس خواندن دانش آموز را تشویق و تقویت می کند از این روش استفاده کرده است. گاهی البته ما با رفتار اشتباه خود موجب تقویت رفتار نا مطلوب می شویم.

2-   روش تقویت منفی: با استفاده از این روش می توان تأخیر در کلاس – بدزبانی و غیره را کنترل و کم کرد.  تقویت منفی به 2 صورت انجام می شود:    

                  قطع تقویت کننده منفی(گریز آموزی)

                  جلوگیری از وقوع تقویت کننده منفی(یادگیری اجتنابی)

مثلاٌ مادری که برای خلاصی از گریه های کودک او را بغل می کند از راه گریز آموزی شرطی شده است و پاسخ دادن به گریه کودک در او نیرومند شده است. دانش آموزی که برای اجتناب از نمره کم و عواقب آن تلاش می کند تا نمره قبولی بگیرد از راه یادگیری اجتنابی رفتار درس خواندنش تقویت شده است.

روش خاموشی

وقتی یک رفتار بدون تقویت  بماند سرانجام خاموش می شود. از این روش در اصلاح شلوغ کاری- بی انضباطی و پرحرفی استفاده می شود. بهتر است همزمان با خاموشی رفتار نامطلوب رفتارهای مطلوب تقویت شوند.

روش تقویت تفکیکی رفتار ناهمساز

در این روش ، همزمان با عدم تقویت رفتار نامطلوب رفتارهای مطلوب مغایر و ناهمساز با رفتار نامطلوب تقویت می شود. این روش در درمان رفتارهای مخرب- زدن دیگران – رفتارهای حرکتی مخل در کلاس کاربرد فراوان دارد.

روش محروم کردن

به 2 صورت انجام می شود:

1-     فرد را از محیطی که تقویت کننده است خارج کرده و به محیط دیگر می برند.

2-     منبع تقویت از دسترس کودک دور می شود.

این روش جهت اصلاح مشکلات جسمی و عصبی مانند انگشت مکیدن – تکان دادن پا  و تیک استفاده می شود. همچنین برای رفتارهای بی اعتنایی مانند بی توجهی بدستورات ناظم جهت ایستادن در صف و یا مقررات مناسب است.

روش جریمه کردن

در این روش مقداری از تقویت هایی را که قبلاٌ دانش آموز دریافت کرده است از او می گیریم. مقدار جریمه نباید در حدی باشد که امکان جبران آن نباشد. این روش معمولاٌ با روش اقتصاد ژتونی قابل اجراست. از این روش در مورد رفتارهایی مثل اشتباه انجام دادن تکالیف – وضعیت نادرست بدنی و بی اعتنایی کاربرد دارد.

روش جبران کردن

کودک را وادار می کنیم عمل اشتباه خود را جبران کند(جهت مسئولیت پذیری). در اصلاح آشغال ریختن – روز ادراری  و شب ادراری و آب دهان ریختن کاربرد دارد.

روش الگوبرداری به همراه مشارکت

یعنی الگو به مشاهده کننده کمک می کند تا رفتار مورد نظر را اجرا کند. برای فعال کردن دانش آموزان در زنگ ورزش و فعالیت های کلاسی کاربرد دارد.

رهنمودهای کلی جهت برقراری نظم در کلاس

1-     قواعدی در نظر بگیرید تا دانش آموزان از انتظارات شما آگاه باشند.

2-     مقررات را با خطی واضح و درشت در محل دید دانش آموزان نصب کنید.

3-     تذکرات را بصورت مثبت ارائه کنید.

4-     هر روز از شاگردان بخواهید مقررات وضع شده را به همراه شما چند بار تکرار کنند.

5-     دانش آموزان را در امر اداره امور کلاس شرکت دهید.

6-     قبل از تنبیه و روش های منفی از روش های مثبت استفاده کنید.

عبدالرضا راستگو

مشاور مقطع ابتدایی

مرکز آموزشی نصرت.

جلسه ی شورای معلمان مرکز نصرت در تاریخ ۲۹/۸/۸۵ از ساعت ۱۱ الی ۱۲:۳۰ برگزار گردید.

ابتدا مدیریت محترم آموزشگاه ضمن یادآوری نکات مهم در امر ارتقاء کیفیت آموزشی و پرورشی از تلاش تمام همکاران که با ستاد تربیتی آموزشگاه همکاری رده اند تشکر نمودند.

حضور همکاران در جشنواره تدریس از سوی مدیریت آموزشگاه مورد تاکیید و تشویق قرار گرفت. سپس سرپرست محترم آموزشی در مورد نحوه ی کاربرد وسایل کمک آموزشی توضیحاتی ارائه نمودند.

همکار محترم ما جناب آقای عبدالرضا راستگو در مورد روش های تغییر رفتار و اداره کلاس مطالب را بیان داشتند. مطالب ایشان تحت عنوان علل بی انضباطی مطرح شد. 

بهترین کاربست های آموزشی متداول برای

نوآموزان و دانش آموزان چند معلولیتی و.....

نویسنده: منوچهر اسمعیلی

آموزگار گروه نارسایی های ذهنی

آموزشگاه استثنایی نصرت

دانش آموز چند معلولیتی به دانش آموزی گفته می شود که دارای دو یا چند مورد از انواع معلولیت های ذهنی-جسمی- بینایی و شنوایی باشد به طوری که نیازمند استفاده از خدمات آموزشی ویژه باشد.دانش آموزان چند معلولیتی 07/0% دانش آموزان مدرسه رو را تشکیل می دهند.

دانش آموزان چند معلولیتی در چند گروه قرار دارند که مهم ترین آن ها عبارتند از:

1-     عقب مانده ذهنی – نابینا

2-     عقب مانده ذهنی-ناشنوا

3-     عقب مانده ذهنی- نیمه بینا

4-     عقب مانده – نیمه شنوا

5-     عقب مانده ذهنی- جسمی حرکتی

واضح است که قبل از طراحی آموزشی برای این کودکان، لازم است که بسترهای مناسب فراهم گردد. ایجاد فضا و تجهیزات آموزشی، تهیه راهنمای تدریس، تهیه جزوه های تخصصی و تدارک ضمن خدمت تخصصی از ابعاد مهم  بسترسازی های قبل از آموزش هستند.

توجه به نقش والدین نیز بسیار مهم است. ارتباط مناسب خانه و مدرسه خصوصاٌ در مورد دانش آموزان دارای معلولیت های چندگانه اهمیت زیادی دارد. ارائه اطلاعات مناسب به خانواده، اخذ اطلاعات از خانواده و حمایت از والدین جهت پذیرش مشکل و همکاری با کادر آموزشی و توانبخشی از فعالیت های مهم بعد از ثبت نام این دانش آموزان است.

اگر این دانش آموزان در سنین اولیه و سریع شناسایی شده و درمان های اولیه را بگذرانند هزینه های آموزشی آن ها بعد از ورود به مدرسه کاهش قابل ملاحظه ای نشان خواهد داد.

طرح خدمات خانوادگی انفرادی(IFSP) که مشابه طرح آموزش انفرادی(IEP) است باید مورد حمایت قرار گرفته و اعمال گردد.به هر صورت، یکی از اصول اساسی درمان و آموزش دانش آموزان دارای معلولیت های چند گانه دربرگیری خانواده است.

از سوی دیگر حقوق این کودکان از نظر شهروندی و آموزشی باید به رسمیت شناخته شود که ترن بال در سال 1979 آن را تشریح کرده است.

هدف از آموزش این گروه این است که مهارت های مناسب با سن و توانایی کودک به او آموزش داده شود و با روش های مناسب مورد ارزیابی قرار بگیرد.

در نهایت، باید این کودکان را برای زندگی آماده کرد و نیز شرایط یک زندگی مطلوب را برایشان فراهم ساخت. آموزش مهارت ها، عادی سازی، برنامه ریزی بر پایه اطلاعات،ارزشیابی،آموزش ارتباطات اجتماعی، برنامه های انفرادی، شناخت مرکز حرفه ای،کارگاههای پناهگاهی  و موسسات شغلی همه به این منظور انجام می شوند تا این دانش آموزان به حقوق انسانی و شهروندی خود دست یابند.

نشانه های اختلال نقص توجه/ بیش فعالی

راهبردهای پیشنهادی برای والدین و معلمین

تهیه و تنظیم: عبدالرضا راستگو

مشاور مرکز استثنایی نصرت نوشهر

نقص توجه و پرفعالیتی(ADHD) اسامی گوناگونی دارد که می توان به پرتحرکی واکنشی- نشانگان کودک پرفعالیت- اختلال نقص توجه (بدون پر فعالیتی) اشاره کرد. این اختلال در دوران کودکی  و بلوغ دیده می شود و در نوجوانان بصورت اختلالات خلقی جلوه گر است.

علائم اصلی

1-     ضعف در تمرکز و توجه:

·        در فعالیت های مربوط به تکلیف مانند دیکته تمرکز وجود ندارد.

·        کودک به قدری بی توجه است که  مربی فکر می کند شاید شنوایی کودک مشکل دارد.

·         کودک وسایل خود را گم می کند.

·        فراموشکار است.

·        حواسش زود پرت می شود.

     2- بیش فعالی:

·        این کودکان دوست دارند از جاهای مرتفع و خطرناک بالا بروند.

·        زیاد حرف می زنند.

·        بازی های پر سر و صدا انجام می دهند.

·        اگر به زور این کودکان را در جای خود بنشانیم پایشان را را مدام حرکت می دهند.

در موقعیت هایی که کودک به طور فرد به فرد کار می کند این علائم کمتر دیده می شود. خصوصاٌ هنگامی که کودک در مقابل الگوی قدرتمندی نظیر پدر، پزشک، برادر بزرگتر و نظایر آن قرار می گیرد.

    3- تکانشگری:

• کودک به عواقب کاری که انجام می دهد بی توجه است.
• رعایت نوبت برای او سخت است.
• نمی تواند توی صف بایستد.
• وقتی دو نفر صحبت می کنند خودش را قاطی کرده و حرف آن ها را قطع می کند.
• در پیگیری دستورات مشکل دارد.
• کودک در فعالیت های جدید – جالب و فعالیت هایی که نتیجه فوری دارند خوب عمل می کند.
• این کودکان زود از جا در می روند و در هماهنگی حرکات ظریف مشکل دارند.

  4- علائم آموزشی:

• مشکل در دیکته و نوشتن وجود دارد.
• 30% این کودکان در شناسایی حروف و 15% در ریاضی مشکل دارند.
• لکنت زبان و بریده گویی در برخی از این کودکان مشاهده می شود.
• حدود 75% این کودکان در محیط اطراف خود نافرمانی دارند.

علل اختلال

3 تا 5 درصد کودکان علائم بیش فعای/نقص توجه را نشان می دهند که نسبت فراوانی در پسران و  دختران 3 به 1 است.

50% کودکان مبتلا به این اختلال در مهارت های اجتماعی نقص قابل ملاحظه دارند.

·        علت اصلی اختلال ناشناخته است.

·        این اختلال دارای مبنای زیستی قوی دارد و می تواند از طریق وراثت منتقل گردد.

·        خیلی به ندرت احتمال دارد که ضربه به سیستم اعصاب مرکزی موجب این اختلال گردد.

·        برخی از دانشمندان اختلال نوروشیمیایی مغز را عامل این اختلال می دانند.

·        عوامل روانی – اجتماعی مانند محرومیت ها ی هیجانی می تواند در ایجاد این اختلال مهم باشد.

·    نقش بعضی از مواد غذایی ، محرک ها و مسمومیت ها خصوصاٌ مسمومیت با سرب را نمی توان نادیده گرفت.

روش های درمانی

·        تکنون روش درمانی قطعی پیدا نشده است.

·        درمان دارویی و استفاده از داروهای محرک معمولاٌ پیشنهاد می شود.

·        آموزش تدبیر رفتار به خانواده

·        روش های کنترل رفتار

·        آموزش مهارت های اجتماعی

·        آموزش روش های خویشتن داری و کاهش افکار تکانشی

روش های موجود فقط در کاهش علائم بیماری موثر است.

راهبردهای آموزشی

1-     کیف ، میز  یا نیمکت دانش آموز را کنار پنجره قرار ندهید.

2-     دانش آموز را در گروه قرار دهید تا کارهایش را با گروه انجام دهد.

3-     تکالیف طولانی و پیچیده را به گام های کوچک تقسیم کنید.

4-     زود به زود کودک را تشویق کنید. این کودکان به تشویق ذپیوسته و در زمان کوتاه نیاز دارد.

5-     تماس چشمی خود را با دانش آموز حفظ کنید.

6-     منظور خود را با حالات و حرکات بدن و چهره به کودک تفهیم کنید.

7-     بهتر است صندلی کودک انفرادی باشد.

8-     از مواد دیداری مانند نقاشی، مجسمه، فیلم  و عکس و رنگ استفاده نمایید.

9-     محیط کلاس را سازماندهی نمایید.

10-تکالیف را به او یادآوری کنید و از یادآوری زیاد خسته نشوید.

11-به این کودکان اجازه دهید گاهی به حیاط بروند و دوباره برگردند.

12-مرتب به کودک نگویید حواست کجاست؟ توجه کن! این عبارات کودک را مضطرب می کند.

13-به این کودکان یاد بدهید که کارهایشان را طبقه بندی کنند. تنبیه بدنی نکنید و صبور باشید.

منابع:

مجله عقب ماندگی ذهنی آمریک شماره 92 (1992).

سلطانی فر. کنفرانس سبب شناسی اختلالات رفتاری(1383).

راستگو. عبدالرضا. سمینار  و گردهمایی آموزش مدارس(1383).

بسم الله الرحمن الرحيم

عنوان بروشور:

مديريت كلاس درس

برگرفته از كتاب:الفباي مديريت كلاس درس

راهبردهايي براي آموزش اثربخش

ترجمه دكتر محمد رضا سركار آراني

تهيه و تنظيم:مژگان بنگر

مشاور مركز آموزش استثنايي نصرت نوشهر

مهر ماه  1385

تقريباٌ 50% معلمين مشكل انضباطي دانش آموزان را با عبارت هاي" جدي" و "خيلي جدي" توصيف مي كنند. در بين دلايل بيشماري كه مي توان براي بدرفتاري دانش آموزان در كلاس درس مطرح كرد، فقدان آموزش مؤثر در كلاس درس نقش عمده اي دارد. البته آموزش مؤثر موجب رفع تمام مشكلات انضباطي نخواهد شد.

آنچه كه اهميت دارد اين است كه معلمين موفق از مهارت هايي بهره مي گيرند كه موجب نظم در كلاس و بهبود آموزش مي گردد.  در اين جا به تعدادي از اين راهكارها و مهارت هاي مديريتي اشاره مي كنيم:

1- عمل كنيد، تنها واكنش نشان ندهيد.

بين عمل كردن و واكنش نشان دادن تفاوت زيادي وجود دارد و بسياري از معلمين وقتشان را صرف واكنش نشان دادن به دانش آموزان مي نمايند. يعني قبل از شروع كار خود در كلاس براي برقراري انضباط برنامه ريزي كنيد همانگونه كه براي فنون تدريس و ترتيب مواد درسي برنامه ريزي مي نماييد. يعني از همان ابتداي سال آماده پيشگيري از موارد

انضباطي باشيد. رهبر و تنظيم كننده باشيد نه اين كه منتظر باشيد كه اگر مشكل ايجاد شد واكنش نشان دهيد.

2- مسئوليتها را واگذار نماييد.

هر چقدر دانش آموزان در قبال رفتار خود احساس مسئوليت نمايند كمتر نياز به اعمال مديريت از سوي معلم خواهند داشت.آموختن مسئوليت پذيري مستلزم فرايند آزمايش و خطاست. بنابراين فقط به دانش‌آموزاني كه خودشان را در اين راستا نشان داده اند مسئوليت ندهيد. اگر دانش آموز گاهي اشتباه كند يا شكست بخورد دليل بي كفايتي او نيست . از سوي ديگر از واگذاري مسئوليت به دانش آموزي كه خود مسئوليت پذير هست چه سودي مي بريم؟ معلم مي تواند به شيوه هاي گوناگون تقسيم مسئوليت كند. مثلاٌ دانش آموزي را كه در انجام وظايف كلاس مشكل دارد مسئول توزيع مواد درسي يا كمك به جمع آوري تكاليف نمايد. به خاطر داشته باشيد كه مسئوليت پذيري دانش آموزان موجب حفظ نظم در كلاس درس است.

3- آرام، خونسرد و حرفه اي برخورد نماييد.

اگر دانش آموزي تخلف كرد، با خونسردي قوانين انضباطي را جاري كنيد. هرگز فرياد نزنيد، با حركت انگشت تهديد نكنيد نيش و كنايه نزنيد و مسخره نكنيد. اگر اجازه دهيد كه دانش آموزان كلاس شما را "از كوره در ببرند" ديگر بر آنها تسلط نخواهيد داشت. شما بعنوان معلم عامل تسلط بر كلاس هستيد پس اول بر خودتان تسلط داشته باشيد. خونسردي معلم موجب رضايت ساير دانش آموزان نيز خواهد بود چرا كه تأديب دانش آموز متخلف را با كمترين اغتشاش در كلاس انجام مي دهد.

4- به دانش آموزان توجه كنيد و تلاش كنيد كه اين توجه را نشان دهيد. به دانش آموزان كلاس خود نشان دهيد كه به آ نها علاقه داريد .هنگام ورود با دانش آموزان سلام و احوالپرسينماييد. رفتارهاي خوب آن ها را تشويق كنيد، در موارد لزوم از آن ها تشكر كنيد و بگذاريد دانش آموزان كلاس بفهمند كه به رفتارهاي خوب آنها توجه داريد. به جاي اين كه منتظر بمانيد تا دانش آموز نظم را بهم بريزد تا متوجه او شويد، هنگامي كه آرام در صندلي خود نشسته و تكليفش را انجام مي دهد به او توجه كنيد.

5- از تجربه همكارانتان استفاده كنيد.بعضي از همكاران شما با تجربه ترند و ممكن است خانواده‌ دانش آموز را بيشتر از شما بشناسند. گاهي كلاس درس همكارانتان را مشاهده كنيد. بعد از كلاس با همكارتان در مورد فرايند آن كلاس بحث كنيد تا معناي مهارت هاي آن همكار برايتان روشن شود. يا از همكارتان بخواهيد يك جلسه كلاس شما را مشاهده كند و راهنمايي نمايد.

6-  پيامدهاي منطقي، طبيعي و تدبيري رفتارها را در نظر بگيريد.

پيامدهاي طبيعي پيامدهايي هستند كه به صورت طبيعي و بدون مداخله از رفتار فرد ناشي مي شوند. و معلم، مدير يا والدين آن ها را وضع نمي كنند. مثلاٌ اگر دانش آموزي به علت عدم رعايت بهداشت دچار بوي بد بدن باشد طبيعت حكم مي كند كه سايرين از او كناره گيري كنند. يا اگر دانش آموز درس نخواند طبيعي است كه در امتحان نمره‌ي كم بگيرد.

پيامدهاي منطقي پيامدهايي هستند كه ما آن ها را براي دانش آموزان وضع مي كنيم. مثلاٌ اگر دانش آموز درس نخواند منطقي است كه معلم او را موظف به مطالعه درس و دادن يك امتحان جبراني ديگر نمايد.

پيامدهاي تدبيري نيز از سوي ما وضع مي شوند اما رابطه بين اين پيامد و رفتار دانش آموز خيلي روشن نيست. مثلاٌ از دانش آموزي كه نمره كم گرفته است بخواهيم كه صد بار دور زمين واليبال بدود. اين پيامدها در واقع تنبيه هستند. بنابراين در جايي كه طبيعت نمي تواند جلوي بدرفتاري دانش آموزان را بگيرد معلم بايد از پيامدهاي منطقي استفاده كند.

پيامدهاي منطقي با پيامدهاي تدبيري فرق دارد و كاملاٌ به رفتار منفي ارتباط دارد. تا حد امكان از وضع پيامدهاي تدبيري اجتناب نماييد ولي تا مي توانيد از پيامدهاي منطقي استفاده كنيد.

7-دانش آموزان مشكل آفرين كلاس خود را براي يك مدت زمان محدود با دانش آموزان يكي از همكارانتان جا به جا كنيد. شما دانش آموز مشكل آفرين همكارتان را مي پذيريد او نيز دانش آموز مشكل آفرين شما را مي پذيرد.

اين شيوه بسيار بهتر از اخراج دانش آموز از كلاس و فرستادن او به سالن يا حياط است. هدف اين روش دور كردن دانش آموز از محيطي است كه با كلاس او متفاوت است. خيلي از مدارس از روش تعليق دانش آموز خاطي استفاده مي كنند درحالي كه ابتدا بهتر است از روش جابجايي دانش آموز با همكار استفاده كنند.

7- عقب بايستيد و به ديگران فرصت دهيد.

وقتي از دانش آموز درس مي پرسيد يا او سوالي دارد زياد به دانش آموز نزديك نشويد. وقتي زياد به دانش آموز نزديك مي شويد صداي دانش آموز پايين مي آيد. زاويه ديد و ارتباط چشمي شما با بقيه‌ي كلاس ازبين مي رود. بنابراين توجه دانش آموزان ديگر كم كم از جريان بحث خارج شده و به جاي ديگر معطوف مي گردد. نتيجه‌ي اين در "جاي ديگر" بودن ، آغاز بي نظمي كلاس است.

9- قانون را اجرا كنيد، دليل تراشي را نپذيريد.

اگر با دانش آموزان قرار گذاشتيد كه در صورت انجام رفتارهاي نامطلوب پيامد خاصي را اجرا مي كنيد حتماٌ اين كار را انجام دهيد. اگر قانون در چند مورد اجرا نشود در معرض خطر قرار مي گيرد. تسليم چانه زني دانش آموزان نشويد. در قبال سياست انضباطي خود محكم و پابرجا باشيد.

 10- ارتباطات چشمي را دست كم نگيريد.

چشم معلم بسيار گويا است. يك نگاه اجمالي به كل كلاس و نيز به دانش آموز متخلف مي تواند موجب توقف رفتار آن دانش آموز گردد در حالي كه براي سايرين اغتشاشي ايجاد نمي كند. معلمان مي توانند:

• خطاكار را برانداز كنند. يعني مي بينم داري چكار مي كني.
• با اخم مستقيم به دانش آموز خيره شوند.

خوب است كه از حركات چهره و دست نيز استفاده شود. وقتي قانوني را براي دانش آموز بيان مي كنيد مستقيم در چشمانش بنگريد و نگاهتان را با نگاه او تلاقي دهيد. پس از اين كه پيامتان را منتقل كرديد تماس چشمي را براي يك يا دو ثانيه حفظ كنيد و آرام آرام نگاه از او برداريد.

11- به جاي دوست بودن با دانش آموزان با آن ها دوستانه رفتار كنيد.

دانش‌آموزان به شما بعنوان يك دوست نيازي ندارند.  هدف از استخدام شما رونق بخشيدن به يادگيري است. معلم بر خلاف دوست، مسئوليتي قانوني برعهده دارد.  بنابراين هرگز اجازه ندهيد دانش آموزان شما را با اسم كوچك صدا كنند. به مهماني دانش آموز نرويد. با آن ها لطيفه نگوييد....

12- دانش آموزان را با احترام با كلمه‌ي آقا يا خانم صدا كنيد.

13- نام دانش آموزان را به خاطر بسپاريد.

14-نتايج تكاليف و امتحانات را زود اعلام كنيد. اين كار نشان مي دهد كه تكاليف و آزمون ها از نظر ما معلمين نيز مهم هستند. از سوي ديگر، دانش آموزان در مورد نحوه عملكرد خود به بازخورد فوري نياز دارند.

15- قبل از شروع درس حواس دانش آموزان را متمركز كنيد.

16- گاهي دانش آموزان را متعجب و غافلگير كنيد . اگر دانش آموزان در مواردي در كلاس، يا فوق برنامه يا منزل موفقيتي داشتند اين را خيلي سريع قبل از شروع درس بگوييد. زياد معطل موضوع نشويد.

17- مرتب و منظم باشيد و  لباس رسمي بپوشيد.

18- سرحال و خوشرو باشيد. اگر ناراحتي جسمي خاصي برايتان ايجاد شد كه ممكن است بر وضعيت تدريس اثر بگذارد،  قبل از شروع درس به اختصار براي دانش آموزان توضيح دهيد.

19- قابل رؤيت و گاهي غير قابل رؤيت باشيد. بگذاريد دانش آموزان متوجه حضورتان باشند. نشان دهيد كه هر لحظه آماده ايد كه به تخلفات انضباطي رسيدگي نماييد. هرچه بيشتر نمايان باشيد ، دانش آموزان كمتر بدرفتاري مي كنند. در مورد غيرقابل رؤيت بودن، كفش نرم بي صدا بپوشيد. برنامه زماني و جهت حركت خود را در كلاس تغيير دهيد.

۲۰- خودتان سمبلي از رفتار مطلوب باشيد و ريا و تظاهر نكنيد.

بسم الله الرحمن الرحيم

خلاصه اي از كتاب:

اضطراب رياضي و راه هاي غلبه بر آن- آن چه معلمان بايد بدانند

تأليف سيمين بشاورد

پژوهشكده كودكان استثنايي

تهيه و تنظيم:

مژگان بنگر

مركز آموزش استثنايي نصرت نوشهر

مهرماه 1385

بيشتر افراد در طول دوران تحصيل خود حداقل يك تجربه تلخ در درس رياضي داشتند و بيش از 50% دانش آموزان اضطراب رياضي  را تجربه مي كنند.

عوامل محيطي، ذهني و شخصيتي  و خصوصآ نگرش و رفتار معلم در ايجاد و تشديد اضطراب رياضي نقش مهمي دارند. معلمي كه خودش اضطراب رياضي دارد و يا نسبت به اين درس نگرش منفي دارد و نيز روش تدريس او روي نگرش ، رفتار و علاقمندي دانش آموزان نسبت به درس رياضي تأثيرات مهمي دارد.

  موفقيت در درس رياضي مستلزم توانايي دانش آموز در انجام تكاليف رياضي و دانش او(مهارت هاي شناختي ورودي)،كيفيت مطلوب آموزش رياضي  

مبتني بر كتاب درسي، طرح و برنامه درسي و شيوه هاي مناسب يادگيري(كيفيت آموزش) و تحت تأثير ويژگي هاي شخصيتي و عاطفي دانش آموز مانند عزت نفس، نگرش و عادت هاي يادگيري است. هريك از عوامل فوق قادر به ايجاد و يا تشديد اضطراب رياضي در دانش آموز هستند. از آنجايي كه در دنياي امروز تكنولوژي رشدي فزاينده دارد، تسلط بر رياضيات شاخص مؤثري در انتخاب مشاغل و فرصت هاي حرفه اي است.

اضطراب رياضي چيست؟

اضطراب رياضي اولين بار با اصطلاح اضطراب عدد مطرح شد. اين پديده چيزي بيشتر از بي علاقگي نسبت به رياضي است. دانش آموزان داراي اضطراب رياضي، در هنگام مواجهه با تكاليف رياضي دچار تنش و افكار منفي مي شوند. هجوم افكار منفي و نگراني فضاي حافظه فعال فرد را به خود مشغول نموده و مانع تفكر شفاف و انجام فرايندهاي لازم براي عمليات رياضي مي شود. در نتيجه دانش آموز نمي تواند آنچه را كه مي داند به خاطر بياورد.اين دانش آموزان در درس رياضي حداقل شايستگي خود را نشان مي دهند.   اضطراب رياضي به چند شكل جلوه گر مي شود:

1- وقتي از دانش آموز خواسته مي شود كارهاي

مربوط به رياضيات را انجام دهد دچار تشويش و نگراني مي شود. مثلاٌ هنگامي كه از دانش آموز خواسته مي شود مسئوليت تقسيم هزينه يك اردو را بين دانش آموزان بر عهده بگيرد.

2- اجتناب از شركت در كلاس رياضي تا آخرين لحظه‌ي ممكن.

3-احساس بيماري جسمي، ضعف و وحشت در هنگام درس رياضي.

4- ناتواني در انجام آزمون رياضي

5- موفقيت بسيار پايين در رياضي حتي پس از برخورداري از آموزش خصوصي مطلوب.

معمولاٌ افراد- معلمين يا دانش آموزان – سعي      مي كنند با متوسل شدن به برخي باورها و عقايد رايج در جامعه ترس و نگراني خود در مورد رياضي را توجيه كنند. بعضي از باورهاي اشتباه در مورد رياضيات عبارتند از:

• استعداد رياضي مادرزادي است.
• عملكرد خوب در رياضي مستلزم توانايي خوب در محاسبه است.
• رياضي مستلزم منطق است نه خلاقيت.
•  در رياضيات دست يافتن به پاسخ صحصح مهم است.
• تفكر رياضياتي مردان بهتر از زنان است.
•  

عوامل مهم  در ايجاد اضطراب رياضي:

1- عوامل محيطي مانند تجربه هاي منفي قبلي- نقش والدين(اضطراب رياضي والدين يا توقعات نامناسب از دانش آموز)- نقش معلم- نوع و روش تدريس- كتاب هاي درسي و ....

2- عوامل ذهني مانند آموزش رياضي با روش هاي نامناسب(تمرين و تكرار)- تأكيد بر حافظه و به يادسپاري- تأكيد بر سرعت- تأكيد بر انجام تكاليف بدون درخواست راهنمايي- عدم اعتماد به توانايي رياضي خود- فقدان تنوع در فرايندهاي آموزش و عدم درك فايده هاي رياضي.

3- عوامل شخصيتي مانند خجالتي بودن- پايين بودن عزت نفس- تاريخچه شكست هاي متعدد- پذيرفتن رياضيات بعنوان يك حوزه مردانه.

توجه!

معلم با رفتار آشكار (توهين كردن، تمسخر) و يا با رفتار ناآشكار(اخم كردن، آه كشيدن، نشنيده گرفتن سوال و يا تقاضاي كمك دانش آموز) اضطراب رياضي را ايجاد و يا تشديد مي كند.

*‌* روش هاي غلبه بر اضطراب رياضي* *

1- روي نگراني خود و دانش آموز كار كنيد. خود را به جاي دانش آموز بگذاريد و خاطرات خود را به ياد آوريد. به نشانگان اضطراب رياضي حساس باشيد و بپذيريد كه

كه بسياري از دانش آموزان نمي دانند واقعاٌ رياضي را بايد چگونه بخوانند و ياد بگيرند.

2- ابتدا براي دانش آموزان فرصت‌هاي كسب موفقيت در كلاس رياضي را فراهم كنيد و سپس اقدام به ارزيابي دانش آموز نماييد.

3- قبل از شروع به مداخله، خيلي صريح و شفاف با دانش آموز در  مورد مشكلاتش در درس رياضي صحبت كنيد و برنامه اي را ارائه دهيد كه اعتماد داش آموز را جلب كند.

4- دانش آموز را آگاه سازيد كه اضطراب رياضي يك پاسخ هيجاني است كه آن را ياد گرفته است. توجيه، سركوب يا انكار اضطراب بسيار مخرب است . در حالي كه او مي تواند پاسخ هاي مناسبي را ياد بگيرد و بكار بندد.

5-از دانش آموز بخواهيد تجارب قبلي خود در درس رياضي و نيز احساس مربوط به آن تجربيات را روي كاغذ بنويسد. سپس روي كاغذ ديگري دلايل تمايل به موفقيت در درس رياضي را بنويسد. به اين ترتيب به او كمك مي كنيد تجارب منفي قبل را فراموش كند.

6- به دانش آموز اطمينان دهيد كه مانند او هستيد و در مورد تجارب خود در ارتباط با اضطراب رياضي با او صحبت كنيد.

7- در كلاس با نشاط شاد باشيد و نشان دهيد كه رياضي را دوست داريد.

8- دانش آموزان را تشويق به سوال و يا درخواست كمك از خودتان يا همسالانشان نماييد.

9- جلسات آموزش خصوصي طراحي كنيد.

10 تأكيد كنيد كه همه گاهي دچار اشتباه مي شوند.

11- رياضي را براي دانش آمز معنادار سازيد و در صورت لزوم به مفاهيم اوليه برگرديد.

12- براي دانش آموز تجارب موفقيت آميز طراحي كنيد.

13- دانش آموز را تشويق به يادداشت برداري، خط كشيدن زير مطالب مهم و غيره نماييد.

14- به دانش آموز بفهمانيد كه علائم و عمليات رياضي در همه جاي جهان يكسان است. پس رياضي را مي توان مانند يك زبان خارجي آموخت.

15- از روش آموزشياري همسالان استفاده كنيد.

16- پاسخ غلط دانش آموز را به طور غير مستقيم تصحيح كنيد.

17- امتحان دادن را براي دانش آموز آسان كنيد. از قبل نقاط ضعف دانش آموز را با او كار كنيد. ابتدا يك موقعيت شبه امتحان طراحي كنيد. و اطمينان دهيد كه در تمام طول امتحان براي كمك حاضر هستيد.

دوستان تأخیر ما را ببخشید. ما هم به روز می شویم!!!!!!!

ما بر آنیم با تلاش همکاران محترم مرکز ، پویایی بیشتری در وبلاگ ایجاد کنیم. س به وبلاگ ما سر بزنید و ما را از یشنهادات ارزنده خود بهره مند سازید.